{"id":413,"date":"2025-12-08T11:35:19","date_gmt":"2025-12-08T10:35:19","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.wsjo.pl\/?p=413"},"modified":"2025-12-08T13:32:07","modified_gmt":"2025-12-08T12:32:07","slug":"przeklad-literacki-refleksje-tlumacza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.wsjo.pl\/index.php\/2025\/12\/08\/przeklad-literacki-refleksje-tlumacza\/","title":{"rendered":"Przek\u0142ad literacki – refleksje t\u0142umacza"},"content":{"rendered":"\n

O Autorze<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pan magister Jacek Wietecki, absolwent filologii angielskiej na UAM. T\u0142umacz literatury z niesamowitym dorobkiem i autor dw\u00f3ch zbior\u00f3w opowiada\u0144. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry mi\u0119dzy innymi da\u0142 polskiemu czytelnikowi obraz wci\u0105gaj\u0105cego, niepokoj\u0105cego i przewrotnego \u015bwiata Jonathana Carrolla. Od wielu lat dzieli si\u0119 swoim do\u015bwiadczeniem, umiej\u0119tno\u015bciami i wiedz\u0105 ze studentami Wy\u017cszej Szko\u0142y J\u0119zyk\u00f3w Obcych.<\/p>\n\n\n\n

O zawodzie t\u0142umacza<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1. Jest fascynuj\u0105cy<\/p>\n\n\n\n

Jako ma\u0142olat pr\u00f3bowa\u0142em t\u0142umaczy\u0107 \u201edymki\u201d w angloj\u0119zycznych komiksach. Naprawd\u0119 mnie to wtedy kr\u0119ci\u0142o \u2013 \u017ce mo\u017cna napisa\u0107 po polsku to, co m\u00f3wi Spider-Man albo Kaczor Donald. Na studiach traktowa\u0142em t\u0142umaczenia powie\u015bci, jako spos\u00f3b na poszerzenie s\u0142ownictwa i struktur gramatycznych. Fascynuje mnie sama idea przek\u0142adu. Postawi\u0142bym nawet \u015bmia\u0142\u0105 tez\u0119, \u017ce wszyscy jeste\u015bmy t\u0142umaczami, tylko nie wszyscy o tym wiemy.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

2. Bywa trudny<\/p>\n\n\n\n

W t\u0142umaczeniach pisemnych, w kt\u00f3rych si\u0119 specjalizuj\u0119, trzeba mierzy\u0107 zamiar pod\u0142ug si\u0142. Znam wiele przyk\u0142ad\u00f3w t\u0142umaczy, kt\u00f3rzy \u201ewypalili si\u0119\u201d w po\u0142owie powie\u015bci, i dalej ani rusz. Blokada tw\u00f3rcza. \u017badna zach\u0119ta nie by\u0142a w stanie ich przekona\u0107 do dalszej pracy. Do\u015bwiadczenie pomaga oceni\u0107 w\u0142asne mo\u017cliwo\u015bci w tym zakresie.<\/p>\n\n\n\n

3. Co mi daje najwi\u0119ksz\u0105 satysfakcj\u0119<\/p>\n\n\n\n

Napisanie s\u0142owa \u201ekoniec\u201d pod dopiero co przet\u0142umaczonym tekstem \ud83d\ude42 Ale powa\u017cnie m\u00f3wi\u0105c: fajnie jest mie\u0107 poczucie, \u017ce przet\u0142umaczone dzie\u0142a beletrystyczne \u201em\u00f3wi\u0105\u201d indywidualnym, niepowtarzalnym j\u0119zykiem, kt\u00f3ry stworzy\u0142e\u015b. \u017be uda\u0142o ci si\u0119 przenie\u015b\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 unikalnych cech wypowiedzi autora \u2013 jego\/jej idiosynkrazje, gusty, dziwactwa \u2013 z j\u0119zyka orygina\u0142u na j\u0119zyk docelowy. To jest oczywi\u015bcie zawsze osobiste wra\u017cenie, kt\u00f3re weryfikuje si\u0119 potem w ocenach innych t\u0142umaczy, krytyk\u00f3w, czytelnik\u00f3w itd.<\/p>\n\n\n\n

4. Co najbardziej lubi\u0119 w swoim zawodzie, a czego nie?<\/p>\n\n\n\n

T\u0142umaczenie powinno by\u0107 jak bieg z przeszkodami w nowym terenie, a nie ork\u0105 na starym ugorze.<\/p>\n\n\n\n

5. Wymagania klient\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

Moimi klientami s\u0105 g\u0142\u00f3wnie wydawcy. Oni chc\u0105 dosta\u0107 produkt wykonany jak najszybciej, jak najlepiej i jak najtaniej. Godzenie tych \u017c\u0105da\u0144 to dodatkowe zadanie, z kt\u00f3rym t\u0142umacz musi sobie poradzi\u0107. Nie mog\u0119 jednak narzeka\u0107: do tej pory oby\u0142o si\u0119 bez konflikt\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

6. Zagwozdka t\u0142umaczeniowa          <\/p>\n\n\n\n

W ostatniej powie\u015bci Jonathana Carrolla bohater wchodzi do salonu tatua\u017cu, kt\u00f3ry w angielskim oryginale nosi nazw\u0119 HARDY FUSE. Po chwili z zaplecza wy\u0142ania si\u0119 w\u0142a\u015bcicielka tego przybytku, kt\u00f3ra ma na sobie koszulk\u0119 z nadrukiem HEARTY FUSE. Cytuj\u0119: \u201cThis confused Patterson because he remembered the spelling on the store window was HARDY FUSE. Are you hearty or hardy?<\/em> Patterson asked.\u201d W moim t\u0142umaczeniu sklep nazywa si\u0119 „Hardy Twardziel”, a napis na koszulce g\u0142osi „Twardy Hardziel”. Czy pani jest harda czy twarda?<\/em> – pyta Patterson. To, \u017ce tatua\u017cystka m\u00f3wi z ci\u0119\u017ckim po\u0142udniowym akcentem gubi si\u0119, niestety, w przek\u0142adzie.<\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142ad zas\u0142yszany i wynotowany z telewizji, kt\u00f3ry by\u0142 \u0107wiczeniem na zaj\u0119ciach z translacji: \u201eNajgorsze z dotychczasowych wyst\u0105pie\u0144 premiera. Mieli\u015bmy do czynienia z tak\u0105 ilo\u015bci\u0105 wodolejstwa, \u017ce na nast\u0119pn\u0105 konferencj\u0119 prasow\u0105 dziennikarze b\u0119d\u0105 musieli przyj\u015b\u0107 w kaloszach\u201d. Moja wersja: \u201cThis was the PM’s worst performance. He delivered so much deadwood that the next time journalists will have to bring axes to the conference.\u201d Studenci byli odwa\u017cniejsi ode mnie i zaproponowali \u201ehailstorm of rubbish\u201d + \u201eumbrellas\u201d oraz \u201ebullshit”\u201d + \u201ecrocks\u201d.<\/p>\n\n\n\n

7. Dlaczego nie boj\u0119 si\u0119 AI<\/p>\n\n\n\n

Du\u017ce modele j\u0119zykowe s\u0105 ogromnym wsparciem dla t\u0142umacza. Jak wiadomo, potrafi\u0105 one w kr\u00f3tkim czasie wygenerowa\u0107 dowoln\u0105 liczb\u0119 przek\u0142ad\u00f3w, nad kt\u00f3rymi mo\u017cna dalej pracowa\u0107, modyfikuj\u0105c je wed\u0142ug uznania. Dzi\u0119ki przek\u0142adom AI czytam obecnie ksi\u0105\u017cki napisane w j\u0119zykach, kt\u00f3rych nie znam, i jestem cz\u0119sto pod wra\u017ceniem solidno\u015bci tej roboty. Nadal wprawdzie zdarzaj\u0105 im si\u0119 kiksy, np. niezrozumienie metafor albo neologizm\u00f3w, ale liczba tego rodzaju b\u0142\u0119d\u00f3w b\u0119dzie si\u0119 stale zmniejsza\u0107.<\/p>\n

\r\n
\r\n \r\n <\/i>\r\n <\/a>\r\n 15 <\/span>\r\n<\/div>
\r\n \r\n <\/i>\r\n <\/a>\r\n 0<\/span>\r\n<\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O Autorze Pan magister Jacek Wietecki, absolwent filologii angielskiej na UAM. T\u0142umacz literatury z niesamowitym dorobkiem i autor dw\u00f3ch zbior\u00f3w opowiada\u0144. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry mi\u0119dzy innymi da\u0142 polskiemu czytelnikowi obraz wci\u0105gaj\u0105cego, niepokoj\u0105cego i przewrotnego \u015bwiata Jonathana Carrolla. Od wielu lat dzieli si\u0119 swoim do\u015bwiadczeniem, umiej\u0119tno\u015bciami i wiedz\u0105 ze studentami Wy\u017cszej Szko\u0142y J\u0119zyk\u00f3w Obcych. O zawodzie t\u0142umacza 1. Jest fascynuj\u0105cy Jako ma\u0142olat pr\u00f3bowa\u0142em t\u0142umaczy\u0107 \u201edymki\u201d w angloj\u0119zycznych komiksach. Naprawd\u0119 mnie to wtedy kr\u0119ci\u0142o \u2013 \u017ce mo\u017cna napisa\u0107 po polsku to, co m\u00f3wi Spider-Man albo Kaczor Donald. Na studiach traktowa\u0142em t\u0142umaczenia powie\u015bci, jako spos\u00f3b na poszerzenie s\u0142ownictwa i struktur gramatycznych. Fascynuje mnie sama idea przek\u0142adu. Postawi\u0142bym nawet \u015bmia\u0142\u0105 tez\u0119, \u017ce wszyscy jeste\u015bmy t\u0142umaczami, tylko nie wszyscy o tym wiemy.\u00a0 2. Bywa trudny W t\u0142umaczeniach pisemnych, w kt\u00f3rych si\u0119 specjalizuj\u0119, trzeba mierzy\u0107 zamiar pod\u0142ug si\u0142. Znam wiele przyk\u0142ad\u00f3w t\u0142umaczy, kt\u00f3rzy \u201ewypalili si\u0119\u201d w po\u0142owie powie\u015bci, i dalej ani rusz. Blokada tw\u00f3rcza. \u017badna zach\u0119ta nie by\u0142a w stanie ich przekona\u0107 do dalszej pracy. Do\u015bwiadczenie pomaga oceni\u0107 w\u0142asne mo\u017cliwo\u015bci w tym zakresie. 3. Co mi daje najwi\u0119ksz\u0105 satysfakcj\u0119 Napisanie s\u0142owa \u201ekoniec\u201d pod dopiero co przet\u0142umaczonym tekstem \ud83d\ude42 Ale powa\u017cnie m\u00f3wi\u0105c: fajnie jest mie\u0107 poczucie, \u017ce przet\u0142umaczone dzie\u0142a beletrystyczne \u201em\u00f3wi\u0105\u201d indywidualnym, niepowtarzalnym j\u0119zykiem, kt\u00f3ry stworzy\u0142e\u015b. \u017be uda\u0142o ci si\u0119 przenie\u015b\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 unikalnych cech wypowiedzi autora \u2013 jego\/jej idiosynkrazje, gusty, dziwactwa \u2013 z j\u0119zyka orygina\u0142u na j\u0119zyk docelowy. To jest oczywi\u015bcie zawsze osobiste wra\u017cenie, kt\u00f3re weryfikuje si\u0119 potem w ocenach innych t\u0142umaczy, krytyk\u00f3w, czytelnik\u00f3w itd. 4. Co najbardziej lubi\u0119 w swoim zawodzie, a czego nie? T\u0142umaczenie powinno by\u0107 jak bieg z przeszkodami w nowym terenie, a nie ork\u0105 na starym ugorze. 5. Wymagania klient\u00f3w Moimi klientami s\u0105 g\u0142\u00f3wnie wydawcy. Oni chc\u0105 dosta\u0107 produkt wykonany jak najszybciej, jak najlepiej i jak najtaniej. Godzenie tych \u017c\u0105da\u0144 to dodatkowe zadanie, z kt\u00f3rym t\u0142umacz musi sobie poradzi\u0107. Nie mog\u0119 jednak narzeka\u0107: do tej pory oby\u0142o si\u0119 bez konflikt\u00f3w.  6. Zagwozdka t\u0142umaczeniowa           W ostatniej powie\u015bci Jonathana Carrolla bohater wchodzi do salonu tatua\u017cu, kt\u00f3ry w angielskim oryginale nosi nazw\u0119 HARDY FUSE. Po chwili z zaplecza wy\u0142ania si\u0119 w\u0142a\u015bcicielka tego przybytku, kt\u00f3ra ma na sobie koszulk\u0119 z nadrukiem HEARTY FUSE. Cytuj\u0119: \u201cThis confused Patterson because he remembered the spelling on the store window was HARDY FUSE. Are you hearty or hardy? Patterson asked.\u201d W moim t\u0142umaczeniu sklep nazywa si\u0119 „Hardy Twardziel”, a napis na koszulce g\u0142osi „Twardy Hardziel”. Czy pani jest harda czy twarda? – pyta Patterson. To, \u017ce tatua\u017cystka m\u00f3wi z ci\u0119\u017ckim po\u0142udniowym akcentem gubi si\u0119, niestety, w przek\u0142adzie. Przyk\u0142ad zas\u0142yszany i wynotowany z telewizji, kt\u00f3ry by\u0142 \u0107wiczeniem na zaj\u0119ciach z translacji: \u201eNajgorsze z dotychczasowych wyst\u0105pie\u0144 premiera. Mieli\u015bmy do czynienia z tak\u0105 ilo\u015bci\u0105 wodolejstwa, \u017ce na nast\u0119pn\u0105 konferencj\u0119 prasow\u0105 dziennikarze b\u0119d\u0105 musieli przyj\u015b\u0107 w kaloszach\u201d. Moja wersja: \u201cThis was the PM’s worst performance. He delivered so much deadwood that the next time journalists will have to bring axes to the conference.\u201d Studenci byli odwa\u017cniejsi ode mnie i zaproponowali \u201ehailstorm of rubbish\u201d + \u201eumbrellas\u201d oraz \u201ebullshit”\u201d + \u201ecrocks\u201d. 7. Dlaczego nie boj\u0119 si\u0119 AI Du\u017ce modele j\u0119zykowe s\u0105 ogromnym wsparciem dla t\u0142umacza. Jak wiadomo, potrafi\u0105 one w kr\u00f3tkim czasie wygenerowa\u0107 dowoln\u0105 liczb\u0119 przek\u0142ad\u00f3w, nad kt\u00f3rymi mo\u017cna dalej pracowa\u0107, modyfikuj\u0105c je wed\u0142ug uznania. Dzi\u0119ki przek\u0142adom AI czytam obecnie ksi\u0105\u017cki napisane w j\u0119zykach, kt\u00f3rych nie znam, i jestem cz\u0119sto pod wra\u017ceniem solidno\u015bci tej roboty. Nadal wprawdzie zdarzaj\u0105 im si\u0119 kiksy, np. niezrozumienie metafor albo neologizm\u00f3w, ale liczba tego rodzaju b\u0142\u0119d\u00f3w b\u0119dzie si\u0119 stale zmniejsza\u0107. 15 0<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":417,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,5],"tags":[],"class_list":["post-413","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-zawody"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.wsjo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/413","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.wsjo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.wsjo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.wsjo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.wsjo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=413"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.wsjo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/413\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":415,"href":"https:\/\/blog.wsjo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/413\/revisions\/415"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.wsjo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.wsjo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.wsjo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.wsjo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}